akuszerstwo

Akuszerstwo

Akuszerstwo – dawna profesja polegająca przede wszystkim na odbieraniu porodów i pomaganiu rodzącym kobietom.

Akuszerki, dawniej nazywane również „babkami”, zajmowały się głównie udzielaniem pomocy rodzącym kobietom, przyjmowaniem porodów i usuwaniem ciąży. Profesją tą zajmowały się prawie wyłącznie kobiety, choć dawniej określenie „akuszer” używano również w stosunku do lekarzy posiadających specjalizacje z ginekologii i położnictwa. Współcześnie nazwa ta jest praktycznie nieużywana, a rolę akuszerek przejęły położne.

Słowo „akuszerka” powstało na gruncie polskim. Pochodzi od określenia „akuszer”, które jest zapożyczeniem z języka francuskiego (accoucheur) z drugiej połowy XVIII wieku. Słowa te, zarówno w języku polskim, jak i francuskim, oznaczają to samo – położnik, położna. Francuski accoucheur powstał od czasownika accoucher, co znaczy – układać do porodu, kłaść się do porodu, rodzić, który z kolei został utworzony od coucher, czyli – kłaść, kłaść się, leżeć, spać.

W czasach średniowiecznych narodziny dziecka wiązały się z dużym zagrożeniem, zarówno dla matki, jak i noworodka. Najczęściej podczas porodu jedynym wsparciem i pomocą była właśnie akuszerka. Prawie w każdej miejscowości mieszkała kobieta sprawująca tę funkcję, którą nierzadko przekazywano z matki na córkę. Akuszerką była zazwyczaj starsza kobieta, która sama rodziła przynajmniej kilka razy, często wdowa mająca własne dzieci. Korzystała ona przede wszystkim ze swojego doświadczenia oraz z historii przekazywanych ustnie z pokolenia na pokolenie, nie posiadała jednak żadnego wykształcenia w tej dziedzinie. Akuszerki odgrywały bardzo istotną rolę w późnośredniowiecznym społeczeństwie, uczestniczyły też w wielu ważnych obrzędach, takich jak np. chrzest noworodka.

W Polsce położnictwo rozwinęło się dopiero w XVI wieku. Zaczęto również wówczas wydawać podręczniki, w których opisywano obowiązki wiążące się z profesją akuszerki. W 1521 roku został opublikowany pierwszy polski podręcznik z zakresu położnictwa – traktat „O rodzeniu dziatek”. Najczęściej jednak akuszerki wykorzystywały wiedzę zdobytą na bazie własnego doświadczenia oraz techniki medycyny ludowej. Podczas porodu nierzadko korzystały z różnych ziołowych substancji, posiadających działanie przeciwbólowe, takich jak melisa, liście laurowe, bylica, lilie czy tytoń. Położne zaczęły być wyspecjalizowaną grupą zawodową dopiero w XVIII wieku, ale urząd akuszerki miejskiej istniał już wcześniej, np. w Gdańsku powstał w 1610 roku.